ORI-ORO-; IRO-EDE
OSE KEJI
ORI-ORO-; IRO-EDE
ORIKI IRO-EDE
-ORISII IRO-EDE
AKOONU
Iro-ede -; ni ege ti o kere julo ti a le fi eti gbo ninu ede,ti a ba n ba eniyan soro ,iro ifo ni ohun ti eni naa yoo maa gbo.
A le ko iro –ede sile nipa lilo leta tabi ami.Iro-ede ti a ni pin si ona meta;
Iro faweli
Iro konsonanti
Iro ohun.
Iro faweli ;ni iro ti a pe nigba ti ko si idiwo fun eemi ti o n ti inu edofooro bo.
Ona meji ni iro faweli pin si
Faweli airanmupe
Faweli aranmupe
Faweli airanmupe je meje,awon naa ni a,e,e,i,o,o,u.
Faweli aranmupe je marun-un,awon naa ni an,en,en,in,un..
IDAKO IRO FAWELI
Ilana akoto Ilana fonetiiki
a [a]
e [e]
e [ ]
I [i]
o [o]
o [ ]
u [u]
an [a]
en [ ]
in [i]
on [c]
un [u]
IRO KONSONANTI
Iro konsonanti-;ni iro ti a pe nigba ti idiwo wa fun eemi ti o n ti inu edofooro bo.iro konsonanti mejidinlogun lo wa ninu ede Yoruba.,awon naa ni;b,d,f,g,gb,h,j,k,l,m,n,p,r,s,s,t,w,y.
IRO OHUN
Iro ohun meta ni o wa ninu ede Yoruba awon naa ni
Iro ohun oke
Iro ohun aarin
Iro ohun isale.
IGBELEWON
1.Kin ni iro-ede .
b.Daruko oridii iro-ede tio wa.
ASA
ORI-ORO-AWON OWE TI O JE MO ASA YORUBA
Akoonu
Awon Yoruba je eya Pataki ,ti kii soro ponbele laije pe won lo owe ti o si n tawo tase ninu oro won.
Owe je eroja Pataki ninu awon asa Yoruba bii igbeyawo,isinku isomoloruko abbl.
Eyi ni die lara owe awon owe ti o je mo asa igbeyawo.
-Atigbeyawo o tejo owo obe lo soro.
-Iyawo ta gbe losu aga ti n fiyan mole,yoo ba a nibe lomo reyoo maa je.
-Obe ti bale ile kii je iyaale ile kii se e.
Eni won n gbe iyawo bowa ba kii garun
Baya ba moju oko tan alarina a yeba.
Ohun to wu mi ko wu o,ni o je a pawopo feyawo.
ISOMOLORUKO
-Ile laawo ka to somoloruko.
-Oruko eni ni ijanu eni.
-Tori bomo o daran, la see ni oruko..
IRANRA-ENI-LOWO
-Ajeje owo kan ko gbegba dori .
-Gba mi nigba ojo ki n gba o nigba eerun.
-Owo omode o to pepe tagbalagba o wo kengbe.
-Omode nise agba nise la fid a Ileefe.
IGBELEWON
Pa owe meji fun asa igbeyawo ati isinku
LITIRESO
ORI-ORO-IGBADUN TO WA NINU LITIRESO ALOHUN
AKOONU
Litireso alohun –ni awon litireso ti a jogun lodo awon baba-nla wa ,ti won ko ni akosile ni aye atijo ,opolopo eko ti ako le fowo ro seyin ni a maa n ba pade tabi gbadun ninu awon litireso atenudenu wa ni Pataki julo oro geere ati aalo apamo
ORO-GEERE-;je moitan iwase ati itan laelae,tomode tagba lo le so tabi gbo jtan.. Awon itan wonyii maa n fun wa ni ogbon,imo,eko itaniji atiiwuri nigba miiran lati se ohun ara ti a ro pe a o le se tele.
-O maa n je ki a mo nipa awon itan iranti awon akoni atijo.
-O maa n je ka mo bi idile tabi ilu kan se se,asa atieewo won.
AALO APAGBE
Agba le ko awon omo jotabi ki awon omode ko ara won jo funra won lati gbadun aalo onitan.
-Omaa n ko won ni eko iwa.
-Itan wonyii maa n so idi abajo tabifi ogbon ewe kan han.
-O fun won ni anfaani ipejopo ati idaraya..
-Won tun ni anfaani orin kiko ninu aalo pagbe,eyi ti won lepatewo tabi jo si.
IGBELEWON
1.Kin ni iro-ede?
b. Ona meloo ni iro-ede pin si.
2.Pa owe mejimej ti o je mo awon asa Yoruba wonyii
isomoloruko
igbeyawo
IWE AKATILEWA
Imo,Ede,Asa Ati Litireso Yo Se Yoruba bo, won ni.
ruba.(ss2).Adewoyin S.Y. o.i 9-13.
ISE ASETILEWA
1._________ ni ege ti o kere julo ti a le fi eti gbo. [a] ohun [b] iro [d]ede.
2._________ maa n wa ninu aalo apagbe [a]agogo [b]orin [d]ewi
3.Apeere litireso oloro geere ni ______ [a]rara [b]ere onise [d]aalo apamo.
4._______ omode o to pepe ,tagbalagba o wo kengbe. [a]ori [b]ese [d]owo.
5.A le ko iro –ede sile nipa lilo_______ [a]bairo [b]leta tabi ami [d]sisoro jade.
APA KEJI
1.Salaye ohun mejimeji ti a le gbadun ninu oro geere ati aalo apagbe.
2.Pa owe metameta fun awon asa Yoruba wonyii
isomoloruko
iranra-eni-lowo.