EDE GBOLOHUN ONIBO

OSE KEJI

EDE GBOLOHUN ONIBO

AKOONU

• Oriki gbolohun onibo
• Apeere atoka/wuren gbolohun onibo
• Apeere gbolohun

Ni opo igba a maa n pe gbolohun onibo ni gbolohun olopo oro ise tabi gbolohun alakanpo.Gbolohun onibo ni eyi ti a fi gbolohun kan ha ihun omiiran. Irufe gboloun yii maa n ni ju eya kan lo. Atoka/wuren gbolohun onibo ni: ti, ki,iba,ni,pe,nigba,bi.Fun apeere.

          O gba ile ti mo ra

          E gbodo so fun mi ki e to wa

          A o jo lo bi e ba de

          Iba se pe mo lowo, n ba ra moto

          Kani e tete de ni,e ba ba won

          Gbogbo ilu gbo pe oba waja

IGBELEWON

Fa ila si idi gbolohun onibo nihin

1. O dara pe mo ra iwe
2. A gbodo lo bi ojo baro
3. Ibaje je pe mo lowo n ba kole
4. Awon obinrin ti o mo
5. Omobinrin yen le pada bi o ba fe

IWE AKATILEWA

AyoBamgbose (1990) Fonoloji ati Girama Yoruba University Press Ltd oju iwe 192-200

                            

ETO IGBEYAWO ABINIBI

AKOONU                                                                             

• IFOJUSODE
• ALARINA
• IJOHEN/ISIHUN
• ITOORO
• IDANA

ASA IGBEYAWO ATIJO (IBILE)

IGBESE IGBEYAWO                          ALAYE

Ifojusode                Awon obi okunrin yoo maa fi oju sile wa obinrin.

Iwadii                    Won yoo se iwadii idile obinrin naa ni aarin ilu. Won yoo tun se,

Iwadi lowo ifa.

Alarina                  Alarina ni won yoo maa rann si ara won( oko ati Iyawo afesona), Boko

ba moju aya                         

Tan, alarina a yeba.

Isihun/ijohen                    Gbigba ti obinrin gba lati fe okunrin.

Itoro                      Awon ebi okunrin yoo wa toro omobinrin ni owo obi re.

Baba gbo, iya                   Awon ebi mejeeji gbo, won si gba pe ki obinrin ati okunrin feragbo 

Idana                     Ebi oko yoo gbe eru idana lo fun ebi omobinrin ti ojo igbeyawo won

Ba ku feere.Isu ogoji, orogbo ogoji, obi ogoji.

Ifa iyawo                Baba iyawo yoo difa ni aaro ojo igbeyawo lati mo ile oko naa yoo se

Ri boya yoo san sowo somo.

Ojo igbeyawo                   Ale ni awon ebi ati ore iyawo yoo ba a palemo, won yoo sin iyawo lo

Si ile oko pelu orin ati ijo titi yoo fi de enu ona oko re.

Ese iyawo               Ni enu ona abawole won yoo fi omi we ese iyawo naa.

wiwe

Ibale                              Ti iyawo ko ba ti i mo okunrin kan ri, ti oko re ba a nile, oko yoo gbe

ekun agbe emu tabi ile isana kikun ranse si obi iyawo pelu owo ibale.

IGBELEWON

1.       Ki ni a n pe ni ifojusode ninu eto igbeyawo abinibi

2.       Se alaye ise alarena

3.       Kini ijohen tabi isihun tumo si?

4.       Kini iyato laarin itoro ati idana?

IWE AKATILEWA

1. Egbe Akomolede ati Asa Yoruba (2002) Eko Ede ati Asa Yoruba iwe keji Longman Nig oju iwe114-118

2. Oyebamiji Mustapha (2009) Eko Ede Yoruba Titun (J S S 2) iwe keji University Presss oju iwe 85 92

ISE ASETILEWA

1          Gbolohun ti a fi ihun re ha omiiran ni golohun…. (a) ase (b) onibo (d)   afibo

2          Ki  je atoka gbolohun ……(a) olori  (b) onibo (d) afibo.

3.       Awon wo lo maa n se itoro omo? (a) idile iyawo (b) idile oko (d) idile iyawo ati oko

4.       Ise alarina ni lati maa ..........(a)se oju fun iyawo lodo baba oko (b) se atunse laarin oko ati iyawo (d) Soju oko lodo baba iyawo

5.       Gbogbo ohun ti a n san lori iyawo ti a fe fe ni a n pe ni ........... (a)  Owo igbeyawo       

(b) Owo ijohen       (d)  owo ori

APA KEJI

1.       Kini a n pe ni idana ninu eto igbeyawo nile Yoruba

2.       Kini ijohen, lati odo tani ijohen ti n wa?

3         Toka si gbolohun onibo nihin-in

1. Gbogbo ilu gbo pe oba waja
2. Bade ka iwe ki o le yege
3. N o ni lo kani mo mo
4. Mo ti lo ki ore mi to de
5. Akekoo naa mura ki o le gbebun